Η δυναμική της εικόνας

Στα Άρθρα by taxiarhes-moschato

Η χριστιανική πίστη δεν είναι μόνο θέμα πεποιθή­σεων
και ιδεών είναι και θέμα «αυξήσεως εν Πνεύ­ματι». Και σ’ αυτή την «αύξησιν εν
Πνεύματι» η ει­κόνα παίζει το ρόλο της. Γιατί οι ιδέες και οι πεποι­θήσεις που
εικονίζει η εικόνα δεν πρέπει να θεωρούν­ται απλώς στατικά και αφηρημένα σύμβολα
των αρχετύπων — ή κάτι σαν «πλατωνικές ιδέες», όπως τις καταλαβαίνουμε σήμερα.
Μάλλον πρέπει να θεωρούν­ται ζωντανές πραγματικότητες, καταστάσεις υπάρξεως ή
πού θα μπορούσαν να ονομασθούν καλύτερα κέντρα δυνάμεως μέσα στον άνθρωπο και
μέσα στο σύμπαν.

Η εικόνα προβάλλει αυτές τις καταστάσεις σε ορατές
μορφές — είναι μια απεικόνιση αυτών των καταστάσεων. Και, όπως όλες οι
απεικονίσεις, έτσι κι αυτή διαποτίζεται με κάτι από τη ζωή του εικονιζόμενου.
Γίνεται με τη σειρά της ένα κέντρο δυνάμεως, μια αυτοδύναμη σάρκωση των
πνευματικών ενεργειών των θείων ή «θεωθέντων» προτύπων που ιστορεί. Και γι’
αυτό το λόγο, επειδή είναι όργανο φορτισμένο μ’ αυτό τον τρόπο με μια
ενέργεια, που ξεπερνά τον άνθρωπο, η εικόνα είναι σε θέση να προκαλέσει στον
πιστό μια επίγνω­ση αυτής της ζωής, πού ενσωματώνει και πού ξεπερ­νά τον
άνθρωπο.

Εκφράζοντας με την ομορφιά της γραμμής και των
χρωμάτων της το σκοπό του αν­θρώπου, η εικόνα βοηθά τον άνθρωπο να συνειδητο­ποιήσει
αυτόν το σκοπό, να κατανοήσει και να γευτεί κάτι από την πραγματικότητα πού
εκφράζει. Οι ιερές μορφές της προβαίνουν έτοιμες να ευλογήσουν και να
λυτρώσουν — έτοιμες να στρέψουν αυτόν πού τις ατενίζει από τη στενή και
περιορισμένη σκοπιά του στην πλήρη θέα του πνευματικού τους οράματος. Για­τί η
τέχνη της εικόνας αποσκοπεί τελικά στη μετα­μόρφωση του προσώπου πού την
πλησιάζει, έτσι ώ­στε να μη θεωρεί πια αντίθετους τους κόσμους της αιωνιότητας
και του χρόνου, του πνεύματος και της ύλης, του θείου και του ανθρώπινου, αλλά
να τους βλέπει ενωμένους σε μια πραγματικότητα, σ’ αυτό το ανέσπερο και άχρονο
εικονοφόρο φως, στο οποίο τα πάντα ζουν, κινούνται και υπάρχουν.

Philip Sherrard